Sinds 2 augustus geldt de transparantieplicht uit de AI Act. En het verhaal dat erover rondgaat is dat er vanaf nu overal "gemaakt met AI" bij moet. Onder je posts, je mails, je offertes, je nieuwsbrief.
Dat staat er niet.
Wat er wél staat is veel kleiner en veel logischer. Ik heb de wettekst gelezen zodat jij dat niet hoeft, en hieronder staat wat het voor jou betekent. Plus waarom ik toch een AI-charter online heb staan terwijl de wet me daar met geen woord toe verplicht.
Wat verandert er sinds 2 augustus?
Artikel 50 van de AI Act geldt vanaf die dag. Het komt hierop neer: mensen moeten weten wanneer ze tegen een machine praten, en wanneer ze naar iets kijken dat een machine gemaakt heeft. Dat is het. Geen registratie, geen dossier, geen formulier.
De boetes gaan tot 15 miljoen euro of 3 procent van je wereldwijde omzet. Voor je daarvan schrikt: die bedragen zijn geschreven met de grote techbedrijven in gedachten, niet met jouw kantoor van acht mensen.
Nog iets wat je moet weten, want het zorgt voor verwarring. In november is er flink geschoven met de invoeringsdata van de AI Act, en sindsdien leeft het idee dat alles op de lange baan is. Dat klopt voor de zware verplichtingen rond risicovolle systemen, die schoven door naar december 2027 en augustus 2028. De transparantieregels niet. Die gelden nu.
Eén klein stukje kreeg wel uitstel: de verplichting om AI-content te voorzien van een onzichtbare stempel in het bestand zelf, tot 2 december 2026. Dat is sowieso niet jouw probleem maar dat van de makers van de tool. Anthropic en OpenAI moeten dat regelen, jij niet.
Moet je erbij zetten dat een tekst met AI geschreven is?
Er moeten twee dingen tegelijk waar zijn voor die plicht op jou slaat. En bij de meeste ondernemers is er geen van de twee waar.
Eén: het moet gaan over algemeen belang. De Europese Commissie vult dat breed in. Politiek, rechtspraak, bestuur, grondrechten, volksgezondheid, milieu, consumentenveiligheid, grote economische of wetenschappelijke ontwikkelingen. Journalistiek, dus. Een salespagina, een mail over je aanbod of een carrousel over hoe jij je week indeelt hoort daar niet bij, hoe belangrijk die week ook is.
Twee: er mag geen mens naar gekeken hebben. Dit is de belangrijke, want die verklapt wat de wetgever eigenlijk wil. De plicht vervalt zodra de tekst een proces van menselijke of redactionele controle heeft doorlopen en iemand de redactionele verantwoordelijkheid draagt.
In gewone taal: heeft een mens het gelezen, aangepast en goedgekeurd, en is die mens aanspreekbaar op wat er staat? Dan hoeft er niets bij.
Dat klinkt als een achterpoortje. Het is gewoon waar de hele wet op mikt. Ze wil weten of er iemand verantwoordelijk is voor wat er staat. Welk gereedschap je onderweg gebruikt hebt, kan haar niks schelen.
En ja, dit artikel zit zelf in die grijze zone. Het gaat over een wetswijziging, en dat is een juridische ontwikkeling, dus wie streng leest kan zeggen dat het over algemeen belang gaat. Daarom staat onderaan gewoon hoe het gemaakt is. Het zou nogal flauw zijn om een stuk over openheid te schrijven en daar dan geheimzinnig over te doen.
Wat telt als "een mens heeft ernaar gekeken"?
Iemand met verstand van zaken die de inhoud echt beoordeelt, en die verantwoordelijk is voor wat er gepubliceerd wordt. Spellingcheck telt niet. Een snelle blik voor je op verzenden duwt ook niet.
Bij mij vertrekt elk stuk uit mijn eigen woorden, meestal ingesproken, in een briefing die langer is dan wat er uiteindelijk online komt. Wat eruit rolt gaat door mijn handen voor het buitengaat. Op de zinnen die blijven staan, sta ik met mijn naam. Daarom vind je hier nergens "gemaakt met AI" onder een post, en ben ik tegelijk wél heel open over waar AI in mijn bedrijf zit.
Waar het misloopt is bij wie gewoon doorgeeft. Tool schrijft je nieuwsbrief, jij leest hem over op typfouten, verzenden maar. Die heeft niets nagekeken. Die heeft doorgegeven.
En je beelden dan?
Bij beeld, stem en video is de regel enger. Daar gaat het over deepfakes: dingen die zo hard op echte mensen, plekken of gebeurtenissen lijken dat iemand ze voor echt kan houden.
Een AI-tekening bij een blog? Geen probleem. Een abstracte achtergrond? Geen probleem. Een fotorealistisch beeld van een bestaand persoon of een herkenbare plek? Daar hoort een vermelding bij, ook als je niemand wil misleiden. En die gegenereerde vrouw achter een laptop die moet doorgaan voor een echte klantfoto: daar zou ik gewoon niet gaan zitten.
Wat geldt er dan wél voor bijna elk bedrijf?
Dit is het lijstje dat je eigenlijk nodig hebt.
| Situatie | Moet je iets vermelden? |
|---|---|
| Een chatbot of AI-assistent op je website | Ja, hij moet zeggen dat hij geen mens is |
| Fotorealistisch beeld, stem of video die echt lijkt | Ja, zichtbaar of hoorbaar |
| Blog of nieuwsbrief over je aanbod, met jouw eindredactie | Nee |
| Stuk over een maatschappelijk onderwerp, zonder eindredactie | Ja |
| Een AI-illustratie die duidelijk geen foto is | Nee |
| Onzichtbare stempel in het bestand | Niet jouw plicht, die van de toolmaker |
En dan is er nog iets waar bijna niemand het over heeft, terwijl het al sinds februari 2025 geldt. Als organisatie moet je ervoor zorgen dat de mensen die met AI werken er genoeg van snappen om het verantwoord te doen. Dat heet AI-geletterdheid. Er komt geen examen of certificaat bij kijken, wel aantoonbare inspanning.
Voor een KMO waar drie mensen dagelijks met zo'n tool werken, is dat een pak relevanter dan welk labeltje ook. Voor een Nederlands MKB-bedrijf geldt precies hetzelfde, want het is Europese wetgeving.
<p class="post-cta"><a class="btn btn--primary" href="/contact">Neem contact op</a></p>
Waarom een charter meer doet dan een label
Hier komt mijn eigenlijke punt, en het is wat minder braaf dan de rest van dit stuk.
Een label is makkelijk. Je zet "gemaakt met AI" onder een post, je hebt transparant gedaan, klaar. Het kost je niets en het zegt niets. Waar jij de grens legt, wat je nooit uit handen geeft, wat er met de gegevens van je klanten gebeurt: daarover zwijgt dat labeltje in alle talen.
Een charter is lastiger. Daarvoor moet je namelijk iets beslissen.
Het mijne staat sinds april 2026 online, ruim voor deze wet begon te gelden. Daar staat in welke taken ik met een gerust hart aan een systeem geef, en waar de grenzen liggen: AI beoordeelt nooit mensen, strategische richting geef ik niet uit handen, en creatief werk dat echt van mij moet komen, komt van mij. Ik schreef het omdat ik het antwoord op die vragen zelf wilde kennen voor een klant ze zou stellen.
Er is ook een zakelijke kant, en daar wil ik eerlijk over zijn, want ze is minder mooi dan de transparantieverhalen doen uitschijnen. Uit het State of Digital Trust-onderzoek van Usercentrics, waarvoor in maart 2026 elfduizend consumenten bevraagd werden in zeven landen, blijkt dat 52 procent bereid is meer te betalen voor merken die open zijn over hun AI-gebruik. Gemiddeld 7 procent meer. In Duitsland loopt dat op tot 73 procent van de mensen.
Maar in Nederland is dat 35 procent, het laagste van alle onderzochte landen. België zat er niet in, dus daar ga ik geen conclusies over Vlaanderen uit trekken.
Wat ik er wel uit haal: reken er niet op dat openheid over AI je hier vanzelf klanten oplevert. Doe het omdat je het meent. Dat is het enige dat blijft werken op de dagen dat het niets opbrengt.
De echte test is trouwens veel simpeler dan alles wat hierboven staat. Als je niet durft te zeggen waarvoor je AI gebruikt, gebruik je het beter niet.
Wat zet je in zo'n charter?
Je hebt hier geen advocaat voor nodig. Eén pagina op je site volstaat, zolang ze eerlijk is. Dit is de volgorde die bij mij werkt:
- Wat je met AI doet. Concreet, per soort taak. Eerste versies van teksten, cijfers analyseren, administratie, opzoekwerk. Schrijf voorbeelden die iemand herkent, in gewone taal.
- Wat je er nooit mee doet. Dit is het stuk dat vertrouwen opbouwt. Bij mij: geen oordelen over mensen, geen strategische beslissingen, en geen klantgegevens in een systeem zonder dat ik ze eerst anonimiseer.
- Wie de eindverantwoordelijkheid draagt. Eén naam. Dat is meteen ook wat de AI Act als uitzondering beschrijft, dus je regelt hier twee dingen tegelijk.
- Wat er met klantinformatie gebeurt. Welke gegevens waar terechtkomen, en wat je doet om dat te beperken.
- Hoe je bijleert. De AI-geletterdheidsplicht vraagt aantoonbare inspanning en geen diploma. Schrijf gewoon op wat je doet.
- Wanneer je het herziet. Zet er een versiedatum bij. Een charter van twee jaar oud waar nooit meer iets aan veranderd is, vertelt zijn eigen verhaal.
Reken op een halve dag. De tekst zelf valt mee. Het lastige is dat je onderweg merkt dat je een paar dingen doet waar je nog nooit een standpunt over hebt ingenomen. Dat is meteen de opbrengst.
Wil je hier dieper in, lees dan ook mijn stuk over wat ethische AI concreet betekent en over hoe je van losse AI-tools naar een systeem gaat. Want een charter zonder structuur eronder is een goede intentie op een mooie pagina.
Veelgestelde vragen
Moet ik "gemaakt met AI" onder mijn Instagramposts zetten?
Nee. De transparantieplicht voor tekst geldt alleen voor publicaties die het publiek informeren over algemeen belang, en gewone commerciële content valt daar niet onder. Zit er wel een fotorealistisch beeld bij dat voor echt kan doorgaan, dan hoort daar een vermelding bij.
Geldt de AI Act ook voor eenmanszaken en kleine bedrijven?
Ja, artikel 50 kijkt niet naar bedrijfsgrootte. Wat wel scheelt: kleine bedrijven zijn meestal gebruiker en geen maker van AI-systemen, en de zwaarste verplichtingen liggen bij de makers.
Is de AI Act niet uitgesteld?
Voor een deel. De verplichtingen voor risicovolle systemen schoven door naar december 2027 en augustus 2028. De transparantieregels van artikel 50 gelden sinds 2 augustus 2026 en zijn niet uitgesteld.
Wat als ik AI gebruik en het gewoon niet vermeld?
Bij gewone bedrijfscommunicatie met jouw eindredactie doe je niets fout. Bij een chatbot die zich voordoet als mens, of een realistisch beeld zonder vermelding, wel. Daar gaan de boetes tot 15 miljoen euro of 3 procent van de wereldwijde omzet.
Heb ik van de wet een AI-charter nodig?
Nee, geen enkel artikel verplicht je daartoe. Het helpt je wel om die uitzondering op de labelplicht waar te maken, want daarvoor moet duidelijk zijn wie de eindverantwoordelijkheid draagt.
Om de twee weken schrijf ik een mail over structuur, systemen en waar AI wel en niet aan mag komen. Meestal gewoon wat ik die week zelf ben tegengekomen.
Over dit artikel. Het opzoekwerk in de wetteksten deed ik samen met mijn AI-assistent, op basis van de officiële toelichting van de Europese Commissie en de tekst van artikel 50 zelf. De invalshoek, het standpunt en de eindredactie zijn van mij. Zoals gezegd: flauw om een stuk over openheid te schrijven en daar dan vaag over te doen. Bronnen: de toelichting bij artikel 50 van de Europese Commissie en de volledige tekst van artikel 50.